• Dokuların ihtiyacı olan metabolik substratların ve oksijenin karşılanamaması sonucu ortaya çıkan ve doku perfüzyon bozukluğu ile seyreden akut bir durumdur
• Yetersiz perfüzyon uzun süre devam ederse çeşitli metabolik ve sistemik cevaplar ortaya çıkar
• Epidemiyoloji
• Hastaneye yatan çocuk ve erişkinlerin % 2’sinde şok tablosu gelişir
• Mortalite oranı % 20-50 arasında değişmektedir
• Bir çok hasta şokun akut hipotansif fazında ölmezler, çoğunlukla şok durumu ile ilişkili olarak bir veya birden fazla organ tutulumu sonucu ölürler
• Multiple organ etkilenmesi mortaliteyi artırır
• Bir organ tutulumu mevcudiyetinde mortalite oranı % 25, iki organ tutulumunda % 60 ve üç veya daha fazla organ tutulumunda ise % 85 ve üzerindedir
• Patofizyoloji
• Yetersiz doku perfüzyonu sonucu gelişen hipoksik ve iskemik zararlanma tetik çekici faktördür
• Bu tetik çekici faktörler sayesinde çeşitli mediatörlerin salınımı olur
• Şok sırasında immün sistemin aracılık ettiği yanıtda meydana gelebilir, özellikle septik epizodlarda bu durum daha sık görülür, buna sistemik inflamatuvar cevap sendromu (SİRS) denir
• SİRS viral ve bakteriyel enfeksiyonlardan sonra sepsis ve ciddi şok riskini arttırır
• Hipotansiyon geç dönem şokun bulgusudur ve bu dönemde mortalite yüksektir
• Buna karşın hipotansiyonu olupda doku perfüzyonunda bir bozukluk yoksa o zaman şok yoktur

ŞOK NEDENLERİ
Hipovolemik Şok

A-Kan Kaybı

• Eksternal
• İnternal kanama
• Gastrointestinal
• İntraabdominal (Karaciğer, dalak)
• Büyük damar yaralanması
• İntrakraniyal hemoraji
• Kırıklar
• Rölatif kayıplar
• -İlaçlar (vazodilatörler, aneztezik barbütüratlar)
• -Spinal kord travması
• -Sepsis
• -Anaflaksi

B-Plazma kaybı

• Yanıklar
• Protein Kaybedilen sendromlar (Nefrotik sendrom, bağırsak hastalıkları)
• Sepsis

C-Sıvı ve elektrolit kayıpları

• Kusma ve ishal (Akut gastroenteritler)
• Aşırı diüretik verilmesi
• Aşırı terleme
• Endokrin
• -Diabetik ketoasidoz
• -Diabetes insipidus
• -Adrenal yetmezlik

Kardiyojenik Şok

• Aritmiler (Supraventriküler taşikardi, bradikardi, ventriküler ritm bozuklukları)
• Kardiyomyopatiler, kardit
• Akut myokard infarktüsü
• Akut valvüler yetmezlik
• Konjenital kalp hastalıkları
• Konjestif kalp yetmezliği
• Mekanik tıkanmalar (Perikardiyal efüzyon, tamponad, basınçlı ventilasyon, pnömotoraks, pulmoner emboli, dissekan aort anevrizması, atrial miksoma)
• Kalp cerrahisi ve sonrası myokard zedelenmesi

Mikrosirkulatuvar Endotel Zedelenme ve Korpüsküler Agregasyon

• Anaflaksi
• DIC
• Yanık, septik şok, travma

Hücre membran zedelenmesi

• Septik şok
• Anaflaksi
• İskemi, hipoksi, anoksi, pankreatit
• Diğerleri
• Endokrin yetmezlik
• Addison hastalığı
• Miksödem

KLİNİK

• Hipovolemik şok; mental durumda değişiklik, taşipne taşikardi, hipotansiyon, soğuk ekstremite ve oligoüri ile seyreder
• Buna karşın hipovolemik şokda normal veya sadece hafif ve orta derece kalp hızı ve kan basıncında değişiklik ve hafif soğuk ekstremitelerde eşlik edebilir
• Kompanse veya ılık şokda taşikardi, taşipne, yeterli idrar çıkımı ve hafif metabolik asidoz
• Kardiyojenik şokda ekstremiteler soğuk, kapiller dolum zamanı uzun, hipotansiyon, taşipne, idrar çıkımının azalması
• Kompanse olmayan şok veya soğuk şok bütün şok dönemlerinin geç dönemlerinde meydana gelebilir

TEDAVİ

• Çoğu vakada erken dönem şokda 20 ml/kg normal SF veya ringer laktat solusyonu bolus dozunda verilir
• İnfüzyon yapıldıktan sonra hasta tekrar değerlendirilir ve gerekirse tekrarlanabilir
• Hastada hipovolemini nedeni kan kaybı veya proteinden zengin sıvı ise taze donmuş plazma, albumin, tam kan ve eritrosit süspansiyonu replasmanı yapılabilir
• Septik, kardiyojenik, distrübütif ve nadirende hipovolemik şokda hem kalp hızını hemde kardiyak kontraktiliteyi stümüle edici ilaçlar kullanılabilir
• Bu ilaçlar oksijen tüketimini artırıcı ve kardiyak disritmiye neden olucu etkisi vardır
• Dopamin ve epinefrin çok sık kullanılır
• Epinefrinin periferik vasküler tonus ve kalp üzerinde daha büyük etkisi ve yine epinefrin myokardın oksijen tüketimini arttırıcı ve disritmi yapıcı etkisi vardır
• Dobutamin bunlara alternatif olarak özellikle kardiyojenik şokda tercih edilir ve afterloadu azaltıcı etkisi vardır
• Norepinefrin ve fenilefrin sistemik vasküler direnci düşük olan vakalarda kullanılır
• Erken şok döneminde nadiren afterloadu azaltıcı ilaç kullanılabilir, özellikle kardiyojenik şokun geri dönme fazında çok yaralıdır
• Milrinon ve amrinone afterloadu azaltıcı ve kontraktiliteyi arttırıcı etkisi vardır ve bu nedenle kardiyojenik şokda kullanılabilir
• Ciddi şokda koagülasyon bozukluğu sıklıkla eşlik eder.
• Asidoz ve hipokalsmi.
• Sıvıya, ilaçlara ve diğer tedavilere yanıt vermeyen hastalara nadiren diğer noninvazif tekniklere başvurulabilir
• EKMO septik ve kardiyojenik şok dışında pulmoner ödem, sıvı yüklenmesi ve kimyasal mediatörlerin uzaklaştırılmasında kullanılabilir

Yorum (0)

RSS ile yorumlardan bilgilendir

Göster/Gizle:Yorum formu